Pow.p(itzultzaile automatikoa)

Eu-gazt itzultzaile automat.

 

Euskarak azken urteetan itzulpengintza automatikoan ere bere ibilbidea egiten ari da. Ulertzekoa denez, gure hizkuntzak inguruko hizkuntzekin alderatuta (batez ere jatorria partekatzen dutenekin:espainiera, frantsesa, italiera, etab.), arazo handiagoak azaltzen dizkigu itzulpenak egiterako orduan, dituen ezaugarri bereizgarri propioengatik.

Jarraian sarean aurki dezakegun euskara-gaztelera itzultzaile automatikoekin gaur egun zein emaitza lortzen den aztertuko dugu. Horretarako, euskaratu.es eta Opentrad-ek eskaintzen duten zerbitzuaz baliatuko gara egunkariko berri bat eta txiste bat itzultzeko, eta nik egindako testu horien itzulpenekin konparatuko dira:

 

1.TESTUA: Ertzaintzak gizonezko bat atxilotu du Getarian, 250tik gora kalamu landare zituelako

41 urteko gizonezko bat atxilotu zuten atzo goizean Getarian (Gipuzkoa), bere baserriko lurretan 250etik gora kalamu landare aurkitu zituztenez droga trafikoa egotzita.

Jaurlaritzako Herrizaingo Sailak agertu duenez, iragan apirilaren 4an hasi zuen Ertzaintzak ikerketa. Izan ere, bere astialdi denboran Getaria inguruetan itzuli bat egiten ari zen ertzain bati iruditu zitzaion baserri baten hurbileko negutegi batean kalamu landare ugari zeudela. Ikerketa abiatu zuten orduan, eta negutegia hurbilagotik aztertuta kalamu landaketa zegoela ikusi zuten.

(Nire itzulpena) La Ertzaintza detiene a un hombre en Getaria por tener  más de 250 plantas de cáñamo (marihuana)

Un hombre de 41 años fue detenido ayer en Guetaria (Guipúzcoa) acusado por tráfico de drogas, al encontrarse  en los terrenos de su caserio más de 250 plantas de marihuana.

Según el Departamento de Interior del Gobierno Vasco, la Ertzaintza comenzó la investigación el pasado 4 de abril. Y  es que, a un ertzaina que daba una vuelta por los alrededores de Guetaria en su tiempo libre, le pareció ver cantidad de plantas de marihuana en un invernadero próximo a un caserio. Fue entonces cuando empezó la investigación, y al entrar al invernadero se produjó el hallazgo de la plantación de marihuana.

ERDARATU.eu: La Ertzaintza un hombre ha detenido *Getarian, desde 250 alzar *kalamu vegetal porque tenía

Un hombre de los 41 años detuvo ayer por la mañana *Getarian (Guipúzcoa), de él *baserriko en tierra desde 250 alzar *kalamu vegetal según encontraron el tráfico de droga acusado.

El Departamento de Interior del gobierno según ha mostrado, en 4 del abril de pasado empezó Ertzaintza la investigación. De hecho, de él *astialdi en el tiempo *Getaria en los alrededores una vuelta estaba haciendo a un policía le pareció *baserri del cercano de un en un invernadero *kalamu vegetal abundante estaban ,. La investigación iniciaron entonces, y el invernadero más cerca desde investigado *kalamu *landaketa estaba , vieron.
 

OPENTRAD: Arresta a de dichos controles realizados por la ertzaintza un hombre en getaria, arriba cáñamo por de más de 250 plantas

Un hombre de 41 años le detiene durante la mañana de ayer en getaria (gipuzkoa practicó con su en pertenecidos del caserío erratzu plantas encontrar de agua en forma de cáñamo tráfico droga zituztenez.

Dado su departamento de interior del gobierno 4 de abril de un misterioso pasado inició de dichos controles realizados por la ertzaintza investigación. De las más prestigiosas, cuya tiempo libre una vuelta en el tiempo getaria en las inmediaciones de la ertzaintza términos en que se venía produciendo le pareció a un invernaderos próximo a la opción de caserío cáñamo. plantas en un Investigación y fue lanzada invernadero de una manera más cercana el que se vio plantación cáñamo.

 

2.TESTUA (TXISTE BAT):   Lelo bat izozki denda batean sartu da eta esan dio izozkigileari:

- Emango didazu izozki bat mesedez?

- Zer zaporezkoa?

 -Berdin zait, erori egingo zait.

  (Nire itzulpena) Un tonto entra en la heladería y le dice al heladero:

-          Me das un helado, por favor?

-          De qué sabor?

-          Me da igual, se me va a caer.

ERDARATU.es:   *Lelo Un *izozki en una tienda ha metido y le ha dicho *izozkigileari:

-Me darás *izozki un por favor?

-Qué *zaporezkoa?

-Igual me es, me caerá.

OPENTRAD: Helados un lema en una tienda la introducir izozkigileari:

-Helados un ¿me das?

- ¿qué zaporezkoa?

-Me da igual, ya las me a la caída

 

Itzulpenen emaitzak ikusita asko hobetu beharra dagoela bistan geratzen da. Esan daiteke, testuaren esanahiaren ideia orokor bat egiteko soilik balio digula, gaur egun, euskara-gaztelera itzulpengintza automatikoak. Hitzak bere horretan itzultzeaz gain ez da askoz gehiago egiten eta batez ere perpausen egituren aldetik akats nabarmenak daude. Horrela, gaztelerazko esaldiek ez dute esanahi osorik eta gaizki osatuta daude.

Bestalde, hiztegiaren aldetik, hitz askoren ordaina ez dira ematen eta euskaraz uzten dira. Gainera  itzulpenean ez da testuingurua kontuan hartzen eta horrek txisteko leloa, tontoa, lema bezala ulertzea ahalbidetzen du, adibidez.

Honekin guztiarekin, eta euskararen itzulpenak dakartzan zailtasunen jakitun, euskarazko itzulpengintza automatikoan oraindik bide luzea egiteko dagoela nabarmena da, egun ez baitugu emaitza duina lor dezakeen tresnarik. Hala ere, behintzat horren bila lanean dagoen jendea egonda, denborarekin  itzultzaile automatiko egoki bat lortzea hurbilago dago.

- Iturriak:

- http://www.opentrad.com/  2010/04/24

-http://www.erdaratu.eu/index.es.html 2010/04/24

http://www.berria.info/albisteak/40719/Ertzaintzak_gizonezko_bat_atxilotu_du_Getarian_250etik_gora_kalamu_landare_zituelako.htm 2010/04/24

- http://www.euskaraz.net/Hezkuntza/Auzoka/Auzoka68/19  2010/04/24

Hauta lanerako euskal hiztegia

Ibon Sarasola idazle, EHUko katedraduna eta euskaltzainak zuzendutako lana. Hiztegigintzan aditua, Orotariko Euskal Hiztegia proiektu erraldoia gidatu du. Hiztegi elebakarra da, euskara batuaren egonkortze lanean laguntzeko helburuarekin sortu zuten eta literatur tradizioaren erabilpen handia dago lan honetan.Jarraian agertzen den adibidearen laguntzaz hiztegi horren ezaugarriak azalduko dira. Hitz sarrerak beltzez agertzen dira, ondoren kategoria gramatikala eta jarraian aldaera desberdinak, bakoitzaren berri modu idatzian zein datan jaso zen lehendabizikoz aipatuaz. Hitzaren definizio bat baino gehiago egon daiteke, hots, adiera desberdinak, eta hauek zenbakien bidez ordenatuta daude agerpen kronologikoaren arabera. Kode lexikografikoak ager daitezke (ik=ikus, ant=antonimoa) ulerkeran lagungarriak direnak. Adibideen bidez hitzaren ohiko testuingurua agertu nahi da eta horren atzean ahalegin izugarria nabari da. Azkenik, azpisarrerak agertzen dira. Hauetan hitza molde desberdinetan agertuko da (hitz elkartuetan, alokuzioetan, etab.), bere erabileraren aukera zabalagoa eskainiz.
		Laguntza
m hizkian dagoen sarrera kopurua: 1904
mahai. iz. ( 1617; mai *1562, 1596; mahain 1571) 1. Oin batek edo gehiagok eusten dioten ohol lau batek osaturiko altzaria, bertan jateko, idazteko, lan egiteko etab.-etako balio duena. Zurezko, harrizko mahaia. Idazteko mahaia. Ik. idazmahai. Mahai luze batean. Mahai biribil bat erosi du. Hamahiruak bildurik zeuden mahai baten inguruan. Mahai gainean utzi zuen egunkaria. Mahai gainean eseri da. || Aldareko mahai santua. 2. Jateko mahaia. Mahaia jarri, ipini. Mahaia bedeinkatu. Mahaian jarri (edo eseri) ziren afaltzeko. Mahaian jarririk zeudela. Ukalondoak mahai gainean jarrita. Haren mahaitik erortzen ziren apurrak biltzen. Mahai lagunak. Ik. mahaikide. Mahai oihala, zapia: jateko mahaia estaltzen duen oihala, zamaua, dafaila.|| Mahai santura hurbildu: jaunartu.Ez da ongi Jaunaren mahaian jartzea soineko enasekin. || Gure mahaiko jakirik hoberenak. Euskalduna mahaian ezagutzen da. || Mahai azpitik, mahaipetik xixtu (Ipar.): jan gabe.Berant etorriak mahai azpitik ziztu. 3. Zerbait erabakitzeko edo eztabaidatzeko biltzen diren pertsonen multzoa. Ik. epaimahai. —MAHAI INGURU. Arazo edo gai bati buruz eztabaidatzeko mahai baten inguruan eta jendaurrean egiten den elkarrizketa. Bi hitzaldi eta mahai inguru bat euskararen batasunari buruz. —GAU MAHAI. ( 1960) Ohearen burualdean kokatzen den altzari txikia, gauean behar diren gauzak jartzen direna. Gau mahaiko lanpak leunki argitzen zuen lo zen haurra.	mahaiburu mahaikide mahaiko mahairatu (edo mahaira, Goi.), mahaira, mahairatzen mahairatze mahaitxo mahaizapi

Iturriak:

- http://rua.ua.es/dspace/bitstream/10045/3435/1/PLN_17_13.pdf 2010/05/26

- http://www.euskara.euskadi.net/r59-15172x/eu/sarasola/sarasola.apl 2010/05/26

- http://es.wikipedia.org/wiki/Ibon_Sarasola 2010/05/26

MORRIS HIZTEGIAK

 

Mikel Morris Denver-en (Colorado) jaiotako hizkuntzalaria da. 1979.urtean ezagutu zuen lehenengo aldiz Euskal Herria eta ingeles-euskara hiztegia egiteko egitasmoa orduantxe bururatu zitzaion. Urte askotako lanaren ondorio dira bere izena daramaten hiztegiak. Gaur egun bi Morris hiztegi daude: Morris Pocket Plus Basque-English English-Basque Dictionary eta Morris Student Plus Basque-English English-Basque Dictionary (azken honen on-line bertsioa eskuragarri dago ELEKA ingeniaritza linguistikoa enpresak diseneinatuta, 67.000 sarrera eta 120.000 adierarekin,  http://www1.euskadi.net/morris/hiztegia.htm ).

ADIBIDEAk:

tximeleta

[from mitxeleta] iz. 1. Zomorroa. a. butterfly b. [ izenen aurrean ] ~-bilduma butterfly collection 2. Tek. wing-nut 3. ( gorbata mota ) bowtie

 

eat

ad/irk. [ ate; eaten ] 1. jan; he’s ~en jan du | jana da 2. ( otordua ) egin 3. Argot. what’s ~ing you? zer gertatzen zaizu? 4. (irud.) to ~ out of sb’s hand i-en eskupean egon; you’ll ~ your words hitzak irentsi beharko dituzu! u eat into [ ad. + prep. + obj. ] 1. ( metala ) jan, jankatu, hondatu 2. ( gainaldea ) andeatu, higatu 3. urritu, murriztu u eat away [ ad. + obj. + adb., ad. + adb. + obj. ] jankatu, higatu u eat through [ ad. + prep. + obj. ] 1. ( metala ) jan, jankatu; ~en through with rust, the ship looks unsightly and filthy as it sinks in its terminal decline herdoilak janda, ontzia itsusi eta likits agertzen da bere gainbehera amaigabean 2. ( arratoiek ) karraskatu u eat up [ ad. + obj. + adb., ad. + adb. + obj. ] 1. za(n)pa-za(n)pa jan 2. (irud.) a. to be eaten up with envy inbidiak hartuta egon b. irentsi

Argitaratu zirenean, Morris hiztegiak berehala bilakatu ziren Euskal Herrian erabiltzen diren euskara-ingeles ingeles-euskara hiztegiak.  Morris hiztegiak iraultzaileak dira beren esparruan; izan ere, beste hizkuntza bat ikasi nahi duten euskaldunentzat idatzi diren lehenengo euskal hiztegiak dira historian. Beste hiztegi guztiak euskara ikasi edo hobetu nahi duten gaztelania-, frantses- edo ingeles- hiztunentzat egin dira. 

 

Morris Pocket Plus Dictionary

Morris Pocket Dictionary hiztegia  ingeles-euskara euskara-ingeles hiztegirik erabiliena da; esan daiteke Euskal Herri osoan eta euskaraz irakasten duten ikastetxe guztietan erabiltzen den hiztegi nagusia dela. Horrek argi uzten du hiztegiaren erudizio sendoa eta erabilera zabala. Hiztegiaren bigarren argitalpen bat atera zen, eta kontuan hartzen ditu Euskaltzaindiaren arau berriak eta hitz berriak.

 Morris Student Plus Dictionary

Lehenengo argitalpena 1998. urtean egin zen Euskaldunon Egunkariaren eranskin gisa. Bigarren argitalpena, zabalagoa eta irudi gehiagorekin, hilabete batzuen buruan argitaratu zen urte berean. Gaur arte, bigarren argitalpen hori da inoiz egin den ingeles-euskara euskara-ingeles hiztegirik zabalena. Hiztegiaren egitura eta sarreren tratamendua orain arte argitaratu diren hiztegi elebidunen artean aurreratuena eta sofistikatuena da , baita gaztelania-euskara euskara-gaztelania hiztegiak kontuan hartuta ere. Hirugarren argitalpena nahiko aurreratuta dago.

Iturriak:

- http://www.eitb.com/noticias/sociedad/detalle/213264/mikel-morris-hombre-diccionario-euskera-ingles/ 2010/03/22

- http://www.morrisacademy.com/index.php/argitarapenak.html 2010/03/22

- http://www1.euskadi.net/morris/indice_e.htm 2010/03/22